TP HCM — ThS.BS.CKII Vũ Đình Phương Ân, Đơn vị Nhi, Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Quận 7, lưu ý những bất thường về cân nặng, chiều cao, vòng đầu cùng tình trạng ăn kém, mệt mỏi có thể là dấu hiệu trẻ chậm tăng trưởng.
- Khúc cua trên Quốc lộ 279 và cú va chạm không kịp tránh
- Sao Thủy có thể đang co lại nhanh hơn giới khoa học từng nghĩ
- Người trẻ Ba Làng đưa nghề mắm truyền thống đi xa bằng cách mới
Biểu hiện thường tiến triển từ từ trong khi trẻ vẫn sinh hoạt bình thường nên cha mẹ dễ bỏ qua. Ngày 14/9/2026, bác sĩ cho biết việc đánh giá cần dựa trên diễn biến các chỉ số theo thời gian, biểu đồ tăng trưởng, chiều cao của cha mẹ và tiền sử sức khỏe.
Trẻ tăng cân hoặc tăng chiều cao chậm là những dấu hiệu đầu tiên cần được theo dõi. Trong năm đầu đời, tốc độ tăng cân của trẻ thường nhanh rồi giảm dần theo tuổi, do đó một lần đo riêng lẻ chưa đủ để xác định tình trạng phát triển.
Cân nặng và chiều cao cũng có thể thay đổi không đồng thời. Thiếu dinh dưỡng thường khiến trẻ tăng cân chậm trước rồi mới ảnh hưởng đến chiều cao, trong khi suy giáp hoặc thiếu hormone tăng trưởng có thể khiến trẻ chậm cao nhưng cân nặng vẫn tăng.
Trẻ có thể sụt cân trong thời gian ngắn sau khi mắc bệnh vì ăn uống kém. Tuy nhiên, nếu đã khỏi bệnh mà cân nặng không trở lại hoặc tiếp tục giảm, phụ huynh nên đưa trẻ đi khám để tìm các nguyên nhân như thiếu dinh dưỡng, hấp thu kém hoặc bệnh kéo dài.
Vòng đầu là một chỉ số khác cần được theo dõi ở trẻ nhỏ, giúp đánh giá sự phát triển của đầu và gián tiếp phản ánh quá trình phát triển não bộ. Số đo được đối chiếu với biểu đồ theo tuổi và giới tính; vòng đầu tăng quá chậm hoặc quá nhanh đều cần được đánh giá, đặc biệt khi trẻ chậm biết lẫy, ngồi, đi, nôn ói kéo dài hoặc thóp trên đỉnh đầu căng phồng khi nằm yên.
Ăn kém, bú ít, nôn ói hoặc tiêu chảy kéo dài có thể làm trẻ không nhận đủ năng lượng và dưỡng chất, dẫn đến tăng cân chậm và ảnh hưởng chiều cao. Một số trường hợp dù ăn đủ nhưng trẻ vẫn chậm lớn do bệnh lý làm cơ thể tiêu hao nhiều năng lượng hoặc giảm khả năng hấp thu.
Trẻ mắc bệnh tim bẩm sinh có thể bú nhanh mệt, vã mồ hôi, thở nhanh và tăng cân kém. Bệnh tiêu hóa có thể gây đau bụng, tiêu chảy kéo dài, còn suy giáp có thể biểu hiện qua táo bón, da khô, mệt mỏi và chậm cao; khi những dấu hiệu này kéo dài cùng tình trạng tăng cân hoặc chiều cao chậm, trẻ cần được khám để xác định nguyên nhân.
Khi nghi ngờ trẻ chậm tăng trưởng, bác sĩ sẽ xem xét tiền sử lúc sinh, chế độ ăn, bệnh lý đi kèm, các số đo trước đây và biểu đồ tăng trưởng. Tùy trường hợp, trẻ có thể được xét nghiệm máu, kiểm tra chức năng tuyến giáp, gan, thận, đánh giá bệnh tiêu hóa hoặc chụp X-quang bàn tay để xác định tuổi xương; xét nghiệm hormone chuyên sâu chỉ thực hiện khi cần thiết.
Việc điều trị phụ thuộc vào nguyên nhân gây chậm tăng trưởng. Trẻ thiếu dinh dưỡng cần được điều chỉnh chế độ ăn và khắc phục vấn đề ảnh hưởng đến hấp thu, còn trường hợp mắc bệnh mạn tính hoặc rối loạn nội tiết cần điều trị bệnh nền; hormone tăng trưởng chỉ được sử dụng khi cần thiết dựa trên kết quả đánh giá chi tiết.
Phụ huynh nên theo dõi chiều cao, cân nặng của trẻ định kỳ, duy trì chế độ ăn cân đối, bảo đảm trẻ ngủ đủ và vận động phù hợp. Không nên tự sử dụng hormone hoặc thuốc kích thích tăng chiều cao cho trẻ khi chưa xác định nguyên nhân.
Kim Yến (tổng hợp)
