Chuyến tàu di sản mở lối khám phá văn hóa xứ Trà

Thái Nguyên đang kết nối đường sắt, văn hóa trà và các điểm đến lịch sử, sinh thái để hình thành sản phẩm du lịch mới, tạo thêm cơ hội cho doanh nghiệp, hợp tác xã và cộng đồng địa phương.

• Tri thức truyền đời góp phần nâng tầm danh trà Thái Nguyên
• Bóc trần bẫy lừa nghìn tỉ núp bóng quỹ từ thiện, tiền ảo
• Trái cây hỗ trợ huyết áp cao, nhưng không thay thế thuốc điều trị

Sản phẩm “Chuyến tàu di sản – Hành trình về với xứ Trà” được tỉnh Thái Nguyên phối hợp với Tổng công ty Đường sắt Việt Nam xây dựng, dự kiến phục vụ khách trong dịp Festival Trà Quốc tế – Thái Nguyên năm 2026. Hành trình xuất phát từ ga Hà Nội, kết thúc tại ga Lưu Xá, phường Tích Lương, tỉnh Thái Nguyên, nhằm đưa văn hóa và sản vật địa phương đến gần du khách thông qua trải nghiệm trực tiếp.

Trong khoảng hai giờ trên tàu, hành khách có thể thưởng trà, tìm hiểu về vùng chè Thái Nguyên và giao lưu với những người làm trà. Không gian toa cộng đồng còn tổ chức các hoạt động nghệ thuật dân gian, giới thiệu sản phẩm OCOP, nông sản địa phương và những sản phẩm chế biến từ trà như bánh, kẹo.

Theo bà Vũ Thị Thu Hường, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Thái Nguyên, trong dịp Festival Trà Quốc tế – Thái Nguyên năm 2026, sẽ có 6 chuyến tàu khứ hồi phục vụ du khách vào các ngày 30, 31/10 và 1, 5, 6, 7/11. Mỗi đoàn có tối thiểu 280 chỗ ngồi, trong đó bố trí toa xe cộng đồng dành cho các hoạt động giao lưu, biểu diễn nghệ thuật và quảng bá sản vật địa phương.

Tàu khởi hành từ ga Hà Nội, lần lượt đi qua ga Gia Lâm, Đông Anh, Phổ Yên rồi đến ga Lưu Xá. Theo lịch trình dự kiến, tàu rời Hà Nội lúc 6h25, đến Thái Nguyên lúc 8h20; chiều về xuất phát lúc 17h20 và có mặt tại ga Hà Nội lúc 19h17.

Trên hành trình, du khách được xem trình diễn pha trà, nghe giới thiệu về vùng chè và thưởng thức các tiết mục hát Then, hát Văn, múa bát, độc tấu sáo Mông. Những hoạt động này tạo nên không gian trải nghiệm văn hóa ngay trên chuyến tàu, trước khi hành khách tiếp tục tham quan các điểm đến tại địa phương.

Bà Hường cho biết sản phẩm được hình thành từ thỏa thuận hợp tác giữa tỉnh Thái Nguyên và Tổng công ty Đường sắt Việt Nam. Mục tiêu là đưa văn hóa, di sản và sản vật địa phương đến với du khách bằng những trải nghiệm sinh động, thay vì chỉ giới thiệu qua các hoạt động quảng bá thông thường.

Ông Đỗ Trọng Hiệp, Chủ tịch Hiệp hội Du lịch tỉnh Thái Nguyên, kỳ vọng tuyến đường sắt vốn gắn bó với nhiều thế hệ sẽ có thêm vai trò mới. Chuyến tàu không chỉ đưa khách đến điểm tham quan mà còn giúp họ cảm nhận bản sắc xứ Trà ngay từ khi bắt đầu hành trình.

Từ ga Lưu Xá, du khách có thể tiếp tục đến vùng chè Tân Cương để tham quan đồi chè, gặp gỡ các hợp tác xã và tìm hiểu quy trình trồng, chăm sóc, chế biến chè. Những trải nghiệm như hái chè, sao chè theo phương pháp truyền thống và thưởng trà giúp người tham quan hiểu rõ hơn về nghề làm trà tại địa phương.

Tại xã Tân Cương, Hợp tác xã Trà và Du lịch cộng đồng Tiến Yên là một trong những điểm đến được lựa chọn kết nối với sản phẩm mới. Ông Bùi Trọng Đại, Giám đốc hợp tác xã, cho biết đơn vị có khu du lịch cộng đồng khoảng 3ha, liên kết với vùng nguyên liệu rộng hơn 30ha.

Du khách đến đây có thể tham quan vùng chè, tìm hiểu hoạt động sản xuất, thưởng trà và sử dụng dịch vụ ăn uống, lưu trú. Hợp tác xã cũng được giao chuẩn bị đón đoàn khách trải nghiệm trong chương trình khai trương chuyến tàu, trong đó có đại diện các cơ quan ngoại giao nước ngoài tại Việt Nam cùng phu nhân, phu quân.

Tuy nhiên, việc phát triển du lịch tại vùng chè vẫn còn những hạn chế. Theo ông Đại, hoạt động hiện nay còn nhỏ lẻ, hạ tầng và dịch vụ lưu trú chưa đáp ứng tốt nhu cầu của các đoàn khách đông người.

Hợp tác xã mong muốn được hỗ trợ quảng bá, kết nối với các chương trình du lịch chính thức và tháo gỡ vướng mắc về thủ tục để phát triển dịch vụ đúng quy định. Ông Đại kỳ vọng sản phẩm mới sẽ giúp đơn vị đón thêm khách sau Festival, không chỉ đến mua trà mà còn dành thời gian tìm hiểu nghề truyền thống và đời sống người dân.

Khi khách ở lại lâu hơn, những hoạt động sản xuất và sinh hoạt tại vùng chè có thêm cơ hội trở thành trải nghiệm du lịch. Đây cũng là hướng tạo thêm thu nhập cho các hộ dân, hợp tác xã và cơ sở dịch vụ địa phương.

Từ ga Lưu Xá, hành trình có thể mở rộng đến nhiều địa điểm khác như Di tích lịch sử quốc gia Đại đội Thanh niên xung phong 915, Bảo tàng Văn hóa các dân tộc Việt Nam, Khu bảo tồn Làng nhà sàn dân tộc sinh thái Thái Hải, hồ Núi Cốc, vùng chè La Bằng và Khu di tích quốc gia đặc biệt ATK Định Hóa.

Sự kết hợp giữa văn hóa trà, lịch sử, sinh thái và du lịch cộng đồng tạo điều kiện xây dựng các chương trình tham quan trong ngày hoặc lưu trú hai ngày một đêm. Với khách đăng ký tour, doanh nghiệp lữ hành bố trí xe đón tại ga, hướng dẫn viên và lịch trình cụ thể; khách đi tự túc có thể chủ động lựa chọn phương tiện và điểm đến.

Theo ông Đỗ Trọng Hiệp, Hiệp hội Du lịch tỉnh đã phối hợp với các doanh nghiệp lữ hành xây dựng chương trình trọn gói, kết nối vé tàu khứ hồi với phương tiện đưa đón, hướng dẫn viên, ăn uống và tham quan. Các chương trình hướng đến nhiều nhóm khách, trong đó có gia đình đi cùng trẻ nhỏ và người cao tuổi.

Tại phường Tích Lương, nơi có ga Lưu Xá, sản phẩm du lịch mới cũng mở ra kỳ vọng phát triển thương mại và dịch vụ. Ông Nguyễn Văn Nam, Phó Chủ tịch UBND phường Tích Lương, cho biết địa phương đã phối hợp với các cơ quan chức năng và nhà ga chuẩn bị điều kiện đón khách.

Các công việc gồm chỉnh trang đô thị, vệ sinh môi trường, cắt tỉa cây xanh, bảo đảm an ninh trật tự, an toàn giao thông và an toàn thực phẩm. Theo ông Nam, việc trở thành điểm đến của tuyến tàu du lịch vừa là niềm tự hào, vừa đặt ra yêu cầu mới trong công tác quản lý địa bàn.

Bên cạnh việc chuẩn bị cơ sở vật chất, chất lượng kết nối dịch vụ cũng là vấn đề cần được quan tâm. Ông Hiệp cho rằng du khách cần được cung cấp đầy đủ thông tin về lịch chạy tàu, cách đăng ký, giá tour, phương tiện đón tại ga và thời gian tham quan.

Nếu các khâu tổ chức thiếu đồng bộ, trải nghiệm của khách có thể bị gián đoạn. Vì vậy, ngành đường sắt, cơ quan quản lý du lịch, doanh nghiệp lữ hành, chính quyền địa phương và các cơ sở dịch vụ cần phối hợp chặt chẽ để bảo đảm chất lượng hành trình.

Để sản phẩm không chỉ thu hút khách trong thời gian diễn ra lễ hội, Thái Nguyên cần duy trì lịch trình ổn định, giá cả hợp lý và đa dạng hóa trải nghiệm. Đây là điều kiện quan trọng để hình thành nguồn khách thường xuyên, giúp các hợp tác xã chè và cơ sở kinh doanh có cơ hội phát triển lâu dài.

Bà Vũ Thị Thu Hường cho biết tỉnh và ngành đường sắt đang phối hợp nghiên cứu phương án khai thác thường xuyên tuyến tàu du lịch Hà Nội – Thái Nguyên sau Festival, dự kiến vào dịp cuối tuần với tần suất hai chuyến mỗi tuần. “Nếu được triển khai, tuyến tàu góp phần hình thành nguồn khách ổn định, tạo thêm cơ hội cho doanh nghiệp du lịch, hợp tác xã chè và các cơ sở dịch vụ địa phương”, bà Hường nói.

Trước đó, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Thái Nguyên đã tổ chức chương trình khảo sát sản phẩm đoàn tàu du lịch Hà Nội – Thái Nguyên với chủ đề “Hành trình về với xứ Trà”. Chương trình dành cho doanh nghiệp lữ hành, phóng viên, nhà báo, KOLs và blogger du lịch tại Hà Nội và Thái Nguyên, thu hút trên 220 đại biểu tham gia.

Từ một tuyến đường sắt quen thuộc, chuyến tàu di sản đang được định hướng trở thành cầu nối giữa văn hóa trà, di tích lịch sử và đời sống cộng đồng. Hiệu quả lâu dài của sản phẩm sẽ phụ thuộc vào khả năng duy trì chất lượng phục vụ và sự tham gia thực chất của các đơn vị, người dân tại những điểm đến.

Hoàng Lan (tổng hợp)