Tại khu phố cổ Hà Nội, nhiều gia đình vẫn duy trì cuộc sống nhờ kinh doanh hoặc cho thuê diện tích mặt tiền, dù không gian sinh hoạt bên trong chật chội và xuống cấp.
- Đêm hội thưởng trà mở nhịp kết nối văn hóa Việt và thế giới
- Miền Bắc sắp đón 3 đợt không khí lạnh, cuối tuần nhiệt độ giảm sâu
- Giao xe cho con chưa đủ điều kiện, hai mẹ con bị khởi tố
Với gia đình bà Minh (tên nhân vật đã thay đổi), một phần mặt bằng rộng khoảng 15-17m², có mặt tiền hơn 3m trên phố Hàng Bạc, đang mang lại nguồn thu gần 40 triệu đồng mỗi tháng. Tuy nhiên, trước kế hoạch di dời hàng nghìn người dân khỏi khu phố cổ, những lợi ích về sinh kế cũng khiến không ít hộ gia đình cân nhắc, lo lắng.
Mặt tiền nhỏ, giá trị kinh tế lớn
Khu phố cổ Hà Nội từ lâu là nơi tập trung đông dân cư, đồng thời thu hút lượng lớn khách du lịch. Nhờ lợi thế vị trí, những căn nhà nằm sát mặt đường, dù diện tích khiêm tốn, vẫn có giá trị kinh doanh và cho thuê đáng kể. Gia đình bà Minh đã sinh sống qua nhiều thế hệ trong một con ngõ nhỏ trên phố Hàng Bạc. Khu đất rộng khoảng 100m² hiện có 5 hộ cùng sinh sống với gần 10 nhân khẩu. Công trình gồm 2 tầng, bố cục phức tạp do diện tích và quyền sở hữu giữa các hộ có sự đan xen; nhiều hạng mục cũng đã xuống cấp theo thời gian.
Tầng 1 thuộc quyền sở hữu của gia đình bà Minh và một người khác, trong khi tầng 2 có 2 hộ sinh sống. Cuối ngõ là nơi ở của một cụ ông. Sự chồng chéo về không gian được thể hiện rõ qua cách phân chia diện tích giữa các tầng.
“Mặt sàn tầng 1 là diện tích của gia đình tôi, nhưng mặt sàn tầng 2 đã là nhà người khác”, bà Minh chia sẻ. Nhờ có phần diện tích tầng 1 tiếp giáp mặt đường, gia đình bà Minh sở hữu lợi thế kinh doanh mà không phải hộ nào trong ngõ cũng có được. Trước đây, khi hoạt động chế tác vàng bạc trên phố còn phát triển, gia đình bà kinh doanh các loại hộp và phụ kiện đựng sản phẩm kim hoàn. Công việc từng mang lại thu nhập tốt, giúp các thành viên duy trì cuộc sống.
Phần mặt tiền rộng hơn 3m được bà Minh cùng anh trai sử dụng làm cửa hàng trưng bày sản phẩm và tiếp khách. Trong khi đó, không gian sinh hoạt của gia đình được bố trí sâu phía trong, sau lối cầu thang. Khu vực này gần như không có ánh sáng tự nhiên nên các thành viên phải bật đèn thường xuyên.
Khi thị hiếu tiêu dùng và mẫu mã phụ kiện thay đổi, hoạt động kinh doanh của gia đình dần kém thuận lợi. Sau khi bàn bạc, các thành viên quyết định thanh lý hàng tồn và chuyển sang cho thuê mặt bằng. Diện tích cho thuê chỉ khoảng 15-17m² nhưng mỗi tháng mang lại khoản thu gần 40 triệu đồng. Nguồn tiền này giúp gia đình trang trải sinh hoạt, chăm sóc mẹ già và dành dụm một phần tiết kiệm.
Gợi ý ảnh 1: Toàn cảnh con ngõ nhỏ trên phố Hàng Bạc, nơi nhiều hộ gia đình cùng sinh sống trong không gian chật hẹp. Chú thích ảnh: Không gian sinh hoạt của các hộ dân trong khu phố cổ Hà Nội có diện tích hạn chế, với kết cấu nhà ở đan xen. Từ thực tế của gia đình mình, bà Minh cho rằng việc Hà Nội triển khai kế hoạch di dời người dân phố cổ cần được thực hiện trên cơ sở khảo sát cụ thể và lắng nghe ý kiến của từng hộ.
Theo bà, mỗi gia đình có hoàn cảnh khác nhau về diện tích nhà ở, quyền sở hữu không gian và điều kiện sinh hoạt. Đặc biệt, những hộ đang dựa vào mặt bằng kinh doanh hoặc cho thuê để tạo thu nhập cần được xem xét phù hợp, tránh ảnh hưởng đến sinh kế đã duy trì trong nhiều năm.
Bà Minh cho biết, thế hệ trẻ thường mong muốn chuyển đến nơi ở rộng rãi, hiện đại hơn, trong khi những người lớn tuổi như bà lại quen với nhịp sống phố cổ. Tại đây, các dịch vụ thiết yếu thuận tiện, việc đi lại dễ dàng và hoạt động làm ăn có nhiều lợi thế. Bản thân bà cảm thấy hài lòng với cuộc sống hiện tại và chưa có nhu cầu chuyển đến nơi khác.
Ông Nguyễn Văn Hoàng, sinh sống trên phố Hàng Bồ, cũng nhận xét hoạt động buôn bán tại các tuyến phố cổ đã trầm lắng hơn so với vài năm trước. Dù vậy, những căn nhà có vị trí mặt phố vẫn mang lại nguồn thu đáng kể thông qua hoạt động cho thuê.
Theo khảo sát trên các diễn đàn bất động sản được bài viết đề cập, giá thuê cửa hàng tại khu phố cổ thuộc nhóm cao nhất Hà Nội. Những căn nhà có mặt tiền rộng 4-6m thường được cho thuê với mức 40-60 triệu đồng mỗi tháng hoặc cao hơn. Đối với các căn nhà khoảng 40m², cao 3-4 tầng, nằm ở vị trí thuận lợi và có mặt tiền chỉ khoảng 2,5m, giá thuê vẫn có thể đạt từ 100 triệu đồng mỗi tháng.
Sinh kế phố cổ gắn với những con ngõ chật hẹp
Không chỉ những gia đình có nhà mặt phố, nhiều hộ dân sống sâu trong các con ngõ cũng duy trì cuộc sống nhờ những hoạt động kinh doanh gắn với đặc trưng của khu vực. Tại ngõ 86 Hàng Bạc, bà Trần Thị Tuyết (54 tuổi) có tâm trạng vừa vui mừng, vừa lo lắng khi biết thông tin Hà Nội có chính sách dành cho 902 hộ dân với 3.621 nhân khẩu thuộc nhóm khó khăn về nhà ở tại khu phố cổ được mua, thuê mua nhà ở xã hội mà không phải tham gia bốc thăm.
Bà Tuyết chưa xác định được gia đình mình có thuộc diện di dời hay không. Tuy nhiên, sau nhiều năm sống trong điều kiện chật chội, bà mong muốn có một nơi ở rộng rãi và sạch sẽ hơn. Dẫu vậy, điều khiến người phụ nữ băn khoăn là khả năng duy trì nguồn thu nhập sau khi chuyển khỏi khu phố cổ. Trong hàng chục năm qua, nghề bán xôi chè đã giúp gia đình bà có công việc và nguồn sống tương đối ổn định.
Thực tế cho thấy, giá trị của nhà ở phố cổ không chỉ nằm ở diện tích hay điều kiện sinh hoạt mà còn gắn với khả năng tạo ra thu nhập. Một mặt bằng nhỏ có thể trở thành cửa hàng kinh doanh, địa điểm cho thuê hoặc không gian phục vụ các hoạt động buôn bán.
Bởi vậy, mong muốn cải thiện chất lượng nhà ở và nhu cầu duy trì sinh kế đang song hành trong suy nghĩ của nhiều người dân. Với những hộ đã gắn bó lâu năm với khu phố cổ, việc thay đổi nơi cư trú không đơn thuần là chuyển đến một căn nhà mới mà còn liên quan đến công việc, thu nhập và thói quen sinh hoạt đã hình thành qua nhiều thế hệ.
Kim Yến (tổng hợp)
