Hải Phòng – Canh củ, món ăn nấu từ củ dân dã cùng tôm, cá hoặc thịt, đang được biết đến như một nét ẩm thực đặc trưng của thành phố cảng, gắn với những bữa cơm gia đình trong ngày lạnh.
- Đêm hội thưởng trà ở Thái Nguyên sẵn sàng kết nối tinh hoa văn hóa
- Bé trai 17 tháng tuổi bị đánh ở Hải Phòng: Trách nhiệm ở giáo viên
- Vi phạm giao thông trong học sinh: Cần siết quản lý từ nhiều phía
Khác với các món nổi tiếng như bánh đa cua, bánh mì cay hay cà phê cốt dừa, canh củ vẫn chưa phổ biến trong những hành trình khám phá ẩm thực của nhiều du khách. Món ăn gây chú ý bởi độ sánh dẻo gần giống cháo dù không sử dụng gạo, cùng vị ngọt tự nhiên từ các nguyên liệu đi kèm.
Canh củ đã gắn bó với nhiều thế hệ người dân Hải Phòng và thường được nấu vào mùa đông. Không cầu kỳ về nguyên liệu, món ăn tạo dấu ấn nhờ cách chế biến loại củ quen thuộc thành một món canh đặc quánh, vừa thơm bùi vừa đậm vị.
Nguyên liệu chính là củ canh, còn được gọi là củ đầu, củ cọc hoặc khoai mỡ. Theo cách gọi tại địa phương, củ đầu thường có hình dáng to, tròn, trong khi củ cọc dài hơn; loại củ này có cả ruột trắng và ruột tím, nhưng củ ruột trắng được nhiều người ưa chuộng để nấu canh.
Sau khi gọt vỏ và rửa sạch, củ được nạo, băm hoặc xay nhuyễn để tạo độ sánh tự nhiên khi đun. Nhờ đặc tính của phần thịt củ, món canh có thể đạt kết cấu dẻo mịn mà không cần thêm bột tạo đặc.
Tuy cách làm không quá phức tạp, người nấu vẫn cần kinh nghiệm để điều chỉnh lượng nước và lửa phù hợp. Nếu nước quá nhiều, canh sẽ loãng; nếu quá ít, hỗn hợp dễ bén đáy nồi, vì vậy việc khuấy đều trong quá trình nấu giúp canh chín mịn và hạn chế vón cục.
Bên cạnh củ canh, nguyên liệu tạo nên hương vị của món ăn khá đa dạng, từ tôm, cá quả, cá rô đồng, ghẹ đến thịt lợn. Trong đó, canh củ nấu tôm là cách kết hợp phổ biến, bởi vị ngọt của tôm hòa quyện với độ bùi dẻo của củ.
Để nấu phiên bản này, đầu tôm có thể được xay và lọc lấy nước cốt làm nước dùng, còn thân tôm được bóc vỏ, băm nhỏ rồi xào sơ cùng hành và gia vị. Phần nước cốt được đun với củ đã sơ chế, khuấy đều cho đến khi sánh lại rồi mới thêm tôm vào nấu chín.
Rau cần cũng góp phần tạo nét riêng cho món ăn, thường được thái nhỏ và cho vào gần cuối quá trình nấu để giữ màu xanh cùng độ giòn. Tùy khẩu vị từng gia đình, canh còn có thể được thêm hành hoa, thì là hoặc rau răm nhằm tăng hương thơm.
Khi hoàn thành, món canh có thể mang màu trắng ngà hoặc ánh vàng cam tùy nguyên liệu sử dụng, với phần nước đặc quánh bao quanh tôm và rau xanh. Hương vị kết hợp giữa vị ngọt thanh của tôm, cá hoặc thịt, độ bùi của củ canh và chút giòn của rau cần tạo nên một món ăn giản dị nhưng đậm đà.
Canh củ có thể được ăn riêng khi còn nóng hoặc chan cùng cơm để tạo thành bữa ăn chắc bụng. Ngoài cách nấu thông thường, món ăn còn được biến tấu thành lẩu canh củ, dùng kèm cá quả, sườn sụn, lòng lợn hoặc các nguyên liệu khác.
Không giống bánh đa cua hay bánh mì cay thường được khách du lịch chủ động tìm thưởng thức, canh củ chủ yếu gắn với bữa cơm gia đình và những ngày trời trở lạnh. Với người Hải Phòng sống xa quê, món ăn còn có thể gợi nhớ căn bếp của mẹ, của bà và những bữa cơm nóng trong mùa đông.
Bài viết trên Báo Tin tức từng nhắc đến món ăn qua nhan đề “Canh củ Hải Phòng chất chứa nỗi nhớ quê xa”, cho thấy sự gắn kết giữa món canh dân dã với ký ức gia đình và quê hương. Chính đặc điểm này cũng phần nào lý giải vì sao canh củ chưa xuất hiện phổ biến trong thực đơn nhà hàng hay các danh sách đặc sản dành cho du khách.
Những người muốn khám phá thêm ẩm thực đất cảng có thể tìm hiểu món canh này, nhất là vào mùa thu đông, khi một bát canh nóng phù hợp với thời tiết lạnh. Nếu muốn tự nấu tại nhà, củ canh ruột trắng, tôm tươi, rau cần và các gia vị cơ bản là những nguyên liệu có thể chuẩn bị, trong đó cần chú ý nhất là lượng nước và thao tác khuấy để đạt độ sánh mịn.
Canh củ có thể không phải món đầu tiên được nhắc đến khi nói về đặc sản Hải Phòng, nhưng sức hấp dẫn của nó nằm ở nguyên liệu bình dị, cách nấu truyền thống và hương vị thân thuộc. Bên cạnh những món ăn đã thành thương hiệu, món canh này góp thêm một lát cắt riêng vào bức tranh ẩm thực thành phố cảng, nơi nhiều hương vị địa phương vẫn được lưu giữ qua bữa cơm gia đình.
Nguyễn Liên (tổng hợp)
