Huế – Từ những hạt nếp thơm, tôm đất vùng đầm phá đến đôi bàn tay khéo léo của người thợ, bánh ram ít vẫn giữ được hương vị riêng trong đời sống ẩm thực cố đô.
- Thái Nguyên tìm hướng nâng tầm thương hiệu trà trên thị trường quốc tế
- Công an xác định bảy đối tượng gây mười vụ trộm cắp liên tỉnh
- EVN điều chỉnh giá điện bình quân, mức mới có hiệu lực từ tháng 11
Trên chiếc đĩa nhỏ, bánh ít trắng mềm nằm trên lớp ram vàng giòn, phủ tôm chấy và mỡ hành. Sự kết hợp giữa hai loại bánh với kết cấu khác biệt tạo nên món ăn từng xuất hiện trong những bữa tiệc của triều Nguyễn.
Theo các nghệ nhân làm bánh ở làng Dương Xuân, thành phố Huế, để có một cặp ram ít đúng vị, người làm phải cẩn thận ngay từ khâu chọn nếp. Loại nếp được sử dụng cần thơm, hạt chắc, giúp bánh sau khi hấp có độ dẻo và dai vừa phải.
Trước đây, nếp được ngâm, xay bằng cối đá rồi lắng lọc nhiều lần để thu phần bột mịn. Nhân bánh thường có tôm đất tự nhiên từ vùng đầm phá Tam Giang – Cầu Hai, kết hợp với thịt ba chỉ thái hạt lựu.
Tôm được làm sạch, ướp nước mắm, tiêu và hành tím rồi xào cùng thịt. Người làm giữ lửa vừa để nhân săn lại, thấm gia vị mà không mất vị ngọt tự nhiên. Một phần tôm khác được hấp chín, giã tơi rồi rang với hành phi thành tôm chấy.
Hai lớp bánh làm nên hương vị riêng
Phần ram được làm từ bột nếp nhào kỹ, vo thành viên nhỏ, cán mỏng rồi chiên trong dầu nóng. Người thợ phải điều chỉnh lửa đều tay để lớp bánh chuyển sang màu vàng, đạt độ giòn mà không quá cứng.
Trong khi đó, bột nếp được dùng để nặn bánh ít, phần nhân tôm thịt đặt ở giữa rồi vo kín. Bánh được đặt trên lá chuối và hấp khoảng mười phút để chín đều, giữ độ mềm dẻo cùng hương thơm của nếp.
Khi dọn ra đĩa, người bán đặt bánh ít lên trên phần ram, rắc tôm chấy và thêm mỡ hành. Màu trắng ngà của bánh, sắc vàng của ram và màu hồng cam của tôm tạo nên vẻ ngoài giản dị nhưng bắt mắt.
Cách thưởng thức cũng góp phần làm rõ hương vị món ăn. Thực khách thường dùng trọn cả cặp bánh, chấm với nước mắm pha tỏi, ớt và đường. Lớp ram giòn, bánh ít dẻo, nhân tôm thịt đậm đà hòa cùng vị béo của mỡ hành.
Ram ít không chỉ hiện diện trong những bữa ăn thường ngày. Theo nhiều tư liệu về ẩm thực Huế, món bánh từng được chế biến trong các bữa tiệc của triều Nguyễn. Qua bàn tay người thợ, món ăn dân gian được chăm chút từ hương vị đến cách trình bày, trở thành một nét riêng trong nghệ thuật ẩm thực cung đình.
Ngày nay, ram ít vẫn xuất hiện trong các chương trình giới thiệu ẩm thực cung đình và những kỳ Festival Huế. Món bánh cũng có mặt tại các khu chợ, quán ăn và gánh hàng rong, không chỉ trong những nhà hàng sang trọng.
Du khách đến chợ Đông Ba, chợ Tây Lộc hoặc chợ An Cựu vào buổi sáng hay xế chiều có thể bắt gặp những mẹt bánh còn nóng. Một phần thường gồm sáu chiếc, giá khoảng 30.000 – 35.000 đồng, phù hợp với nhiều thực khách muốn thưởng thức món ăn đặc trưng của xứ kinh kỳ.
Từ Huế, ram ít theo chân người dân đến nhiều tỉnh, thành và xuất hiện trong thực đơn của một số nhà hàng Việt ở nước ngoài. Những năm gần đây, món bánh còn được các nhà sáng tạo nội dung nước ngoài giới thiệu trên mạng xã hội. Sự kết hợp giữa lớp bánh giòn và phần bánh dẻo tạo nên nét riêng khiến nhiều thực khách chú ý.
Dù được giới thiệu ở nhiều nơi, ram ít vẫn giữ cách chế biến truyền thống. Sức hấp dẫn của món ăn nằm ở sự khéo léo trong từng công đoạn, từ nhào bột, làm nhân đến chiên ram và hấp bánh.
Người yêu ẩm thực Huế vẫn truyền nhau câu ca: “Dạ thưa xứ Huế bây giờ/ Vẫn còn ram ít bên bờ Hương Giang” hay “Học trò xứ Quảng ra thi/ Nếm bánh ram ít chân đi không đành”.
Những câu ca mộc mạc ấy vẫn nhắc đến sức hấp dẫn của món bánh qua nhiều thế hệ. Giữa nhịp sống phố cố đô, đĩa ram ít nóng hổi bên dòng Hương Giang không chỉ đem đến một hương vị quen thuộc mà còn lưu giữ nét tinh tế trong văn hóa ẩm thực Huế.
Nguyên Hương (tổng hợp)
