Đàm phán Mỹ – Iran: Cơ chế giảm xung đột và những thách thức phía trước

Sau vòng đàm phán Mỹ – Iran tại Thụy Sĩ hôm qua, hai bên nhất trí thiết lập cơ chế giảm xung đột và lộ trình 60 ngày hướng tới thỏa thuận cuối cùng nhằm hạ nhiệt căng thẳng khu vực Trung Đông.

Lộ trình 60 ngày và sự thay đổi trong chiến lược thương thuyết

Phái đoàn Mỹ do Phó tổng thống JD Vance dẫn đầu và phía Iran do Chủ tịch Quốc hội Mohammad Bagher Ghalibaf đại diện đã kết thúc vòng thảo luận tại Thụy Sĩ. Theo giới quan sát, việc đạt được sự đồng thuận về “cơ chế giảm xung đột” sau 18 giờ thương lượng căng thẳng là tín hiệu đáng chú ý. Hai nước trung gian Pakistan và Qatar đóng vai trò then chốt trong việc thúc đẩy khuôn khổ thương thuyết kéo dài hai tháng này.

Một số nhà phân tích cho rằng điểm cốt lõi của lần gặp này là lộ trình 60 ngày nhằm tiến tới thỏa thuận cuối cùng. Các nhóm chuyên gia kỹ thuật hiện vẫn ở lại Burgenstock để tiếp tục thảo luận chi tiết về chương trình hạt nhân và việc dỡ bỏ lệnh cấm vận. Việc thành lập “Ủy ban Cấp cao” được kỳ vọng sẽ giúp duy trì sự giám sát chính trị chặt chẽ đối với các cam kết đã đạt được.

Theo một số nguồn tin từ giới ngoại giao, các bên đã bắt đầu xây dựng nền tảng cho cơ chế giải quyết tranh chấp. Đây là nỗ lực nhằm cụ thể hóa những thỏa thuận sơ bộ đã đạt được trước đó tại Islamabad. Những bước đi này, mặc dù mang tính kỹ thuật, nhưng phản ánh nỗ lực của cả hai phía trong việc tìm kiếm một giải pháp lâu dài thay vì những biện pháp tạm thời.

Phép thử Lebanon và thực tế mới tại eo biển Hormuz

Vấn đề Lebanon được Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi mô tả là “phép thử thực sự đầu tiên” cho những nỗ lực ngoại giao này. Một đường dây giảm xung đột đã được thiết lập giữa các bên liên quan và chính phủ Lebanon nhằm ngăn chặn bạo lực tái bùng phát. Theo giới quan sát, việc chấm dứt giao tranh tại đây là điều kiện tiên quyết để duy trì sự ổn định bền vững của thỏa thuận.

Song song với các nỗ lực quân sự, các bên cũng đạt được bước tiến trong việc giải quyết vấn đề eo biển Hormuz thông qua các kênh liên lạc mới. Một số nhà quan sát nhận định việc dỡ bỏ hạn chế xuất khẩu dầu mỏ và giải ngân tài sản bị đóng băng là những nhượng bộ quan trọng từ phía Mỹ. Điều này cho thấy mục tiêu tái thiết và phát triển kinh tế đang được phía Iran ưu tiên trong các cuộc thảo luận.

Tuy nhiên, thực tế mới này có thể khiến Israel rơi vào tình thế tiến thoái lưỡng nan về mặt chiến lược. Khi các cơ chế phối hợp giữa Mỹ và Iran thay đổi, Tel Aviv có thể phải điều chỉnh cách tiếp cận vốn có đối với khu vực miền nam Lebanon. Trong bối cảnh Bộ Quốc phòng Israel tuyên bố chưa rút quân khỏi các vị trí chiến lược, lộ trình 60 ngày tới sẽ rất quan trọng.

Minh Tâm (tổng hợp)