Zalo và bài toán minh bạch dữ liệu trong kỷ nguyên gần 80 triệu người dùng

Gần 80 triệu người dùng hằng tháng đưa Zalo trở thành nền tảng nhắn tin số một Việt Nam, song những điều chỉnh gần đây về điều khoản dịch vụ đang khiến dư luận đặt câu hỏi về ranh giới giữa phát triển kinh doanh, quyền riêng tư và nghĩa vụ tuân thủ pháp luật.

Nền tảng chi phối thị trường và sức ảnh hưởng đặc biệt

Ra mắt từ năm 2012, Zalo là ứng dụng nhắn tin và gọi điện miễn phí do Tập đoàn VNG phát triển và vận hành. Sau hơn một thập kỷ, Zalo đã vượt lên các đối thủ quốc tế để giữ vị trí nền tảng nhắn tin được sử dụng nhiều nhất tại Việt Nam. Theo báo cáo của VNG, trong quý III năm 2025, Zalo ghi nhận 79,2 triệu người dùng hằng tháng, với khoảng 2,1 tỉ tin nhắn được gửi đi mỗi ngày. Con số này tiếp tục tăng so với cùng kỳ năm 2024, phản ánh mức độ phụ thuộc ngày càng lớn của xã hội vào nền tảng này.

Dữ liệu về số người dùng và lượng tin nhắn gửi đi của Zalo. (Ảnh: Chụp màn hình/Tuổi Trẻ)

Không dừng lại ở người dùng cá nhân, Zalo còn mở rộng sâu vào khu vực công. Tính đến cuối năm 2024, có hơn 17.000 tài khoản Zalo OA của các cơ quan nhà nước và đơn vị dịch vụ công, phục vụ trên 40 triệu lượt theo dõi tại 63 tỉnh, thành. Việc người dân sử dụng Zalo để tra cứu thông tin, thực hiện thủ tục hành chính và tương tác với chính quyền khiến nền tảng này giữ vai trò đặc biệt trong đời sống xã hội.

Chính vì mức độ phổ biến đó, mọi thay đổi về chính sách, điều khoản sử dụng hay cách tiếp cận dữ liệu người dùng của Zalo đều tác động trên diện rộng. Việc Zalo cập nhật một số quy định liên quan đến quyền truy cập và sử dụng dữ liệu cá nhân gần đây đã nhanh chóng thu hút sự quan tâm của dư luận, đồng thời làm dấy lên nhiều luồng ý kiến trái chiều.

Mô hình kinh doanh và dòng tiền từ hệ sinh thái Zalo

Theo báo cáo thường niên của VNG, năm 2024 và 2025 đánh dấu giai đoạn Zalo đẩy mạnh khai thác các dịch vụ giá trị gia tăng và dịch vụ doanh nghiệp nhằm tạo nguồn thu. Tỉ trọng doanh thu từ các dịch vụ không quảng cáo tăng nhanh, được VNG đánh giá là động lực tăng trưởng mới của nền tảng.

Đầu năm 2025, VNG thành lập Công ty TNHH Zalo Platforms, doanh nghiệp chuyên cung cấp giải pháp cho khách hàng doanh nghiệp trên nền tảng Zalo. Chỉ trong thời gian ngắn, công ty này liên tục tăng vốn điều lệ, từ 10 tỉ đồng lên 30 tỉ đồng và sau đó là 50 tỉ đồng vào cuối tháng 12-2025. Zalo Platforms do ông Vũ Trọng Cường làm tổng giám đốc kiêm người đại diện theo pháp luật, với chủ sở hữu là VNG.

Việc mở rộng mảng dịch vụ doanh nghiệp cho thấy Zalo đang từng bước chuyển từ một ứng dụng nhắn tin thuần túy sang nền tảng hạ tầng số, nơi dữ liệu người dùng trở thành yếu tố cốt lõi cho hoạt động kinh doanh. Trong bối cảnh đó, câu hỏi đặt ra là ranh giới nào cho việc khai thác dữ liệu, và cơ chế kiểm soát, minh bạch sẽ được thực hiện ra sao để bảo đảm quyền lợi người dùng.

Ai đứng sau Zalo và những dấu hỏi về trách nhiệm pháp lý

Zalo thuộc sở hữu của VNG, tập đoàn công nghệ do ông Lê Hồng Minh sáng lập và điều hành. Trong các phát biểu công khai, lãnh đạo VNG nhấn mạnh năng lực cạnh tranh toàn cầu và khả năng thấu hiểu người dùng Việt Nam. Tuy nhiên, cấu trúc sở hữu của VNG cũng cho thấy sự tham gia đáng kể của vốn nước ngoài, với gần 48% cổ phần thuộc về VNG Limited có trụ sở tại Cayman Islands, cùng nhiều nhà đầu tư quốc tế khác.

Về kết quả kinh doanh, VNG trải qua nhiều năm thua lỗ lớn từ 2022 đến 2024, trước khi cải thiện đáng kể trong 9 tháng đầu năm 2025. Dù sở hữu Zalo với lượng người dùng khổng lồ, mảng game vẫn là nguồn thu chính của tập đoàn. Điều này đặt ra yêu cầu Zalo phải tiếp tục tìm kiếm mô hình sinh lợi bền vững, trong đó việc khai thác dữ liệu và dịch vụ doanh nghiệp đóng vai trò ngày càng lớn.

Trong bối cảnh Việt Nam đang hoàn thiện khung pháp lý về bảo vệ dữ liệu cá nhân và an toàn thông tin, việc một nền tảng chiếm lĩnh thị trường như Zalo điều chỉnh điều khoản dịch vụ cần được nhìn nhận dưới lăng kính thận trọng. Minh bạch trong thu thập, sử dụng dữ liệu và tuân thủ đầy đủ quy định pháp luật không chỉ là nghĩa vụ, mà còn là yếu tố then chốt để duy trì niềm tin của hàng chục triệu người dùng.

Theo: Tuổi Trẻ