Các bác sĩ cảnh báo người dân cần phân biệt say nắng và sốc nhiệt giữa đợt nóng gay gắt để kịp thời xử trí đúng cách trong thời gian vàng.
- Ninh Bình khánh thành tổ hợp thể thao Sun Sports City quy mô lớn hàng đầu
- Trẻ em trên không gian mạng và những hệ lụy từ cạm bẫy thế giới ảo
- Nổ kho thuốc nổ Myanmar khiến 45 người thiệt mạng tại làng Kaungtup
Dấu hiệu nhận biết và sự khác biệt về triệu chứng
Tình hình thời tiết hiện nay đang ghi nhận những đợt nắng nóng gay gắt diễn ra tại nhiều địa phương trên cả nước. Có những khu vực nhiệt độ ngoài trời đã vượt ngưỡng 40 độ C khiến nguy cơ say nắng và sốc nhiệt gia tăng mạnh. Nhóm đối tượng chịu ảnh hưởng nặng nhất bao gồm người lao động ngoài trời cùng trẻ nhỏ và người cao tuổi. Nhiều người vẫn còn nhầm lẫn giữa hai trạng thái này dẫn đến việc bỏ lỡ thời gian vàng trong xử trí. Bác sĩ Nguyễn Thanh Sử cho biết tác động của nhiệt độ lên cơ thể diễn tiến theo nhiều mức độ khác nhau. Các biểu hiện có thể đi từ nhẹ đến nặng như cháy nắng hay mất nước và kiệt sức do nóng. Sốc nhiệt được xem là tình trạng nghiêm trọng nhất và cần phải được thực hiện cấp cứu khẩn cấp. Việc nhận diện đúng các dấu hiệu ban đầu đóng vai trò quyết định đến tính mạng của người gặp nạn.
Cách đơn giản nhất để phân biệt là quan sát kỹ ý thức và các phản ứng sinh học của cơ thể. Bác sĩ Trần Nguyên Khôi phân tích rằng người bị say nắng thường vẫn còn giữ được sự tỉnh táo. Đặc điểm điển hình của say nắng là cơ thể vẫn có khả năng tiết ra nhiều mồ hôi để làm mát. Người bệnh có thể cảm thấy mệt mỏi hay chóng mặt kèm theo những cơn đau đầu khó chịu. Trong khi đó thì sốc nhiệt là một trạng thái nặng hơn với các biểu hiện rối loạn ý thức rõ rệt. Bệnh nhân thường lơ mơ hoặc mê sảng và thậm chí có thể rơi vào tình trạng hôn mê sâu. Da của người bị sốc nhiệt thường có đặc điểm là rất khô và nóng do mất khả năng điều tiết. Đây là sự khác biệt cơ bản nhất mà mọi người cần lưu ý để đánh giá đúng tình hình.
Sốc nhiệt là tình trạng y tế khẩn cấp xuất hiện sau khi tiếp xúc môi trường nóng quá lâu. Nó cũng có thể xảy ra do vận động gắng sức kéo dài dưới ánh nắng mặt trời gay gắt. Tình trạng này có diễn tiến rất nhanh và hoàn toàn không đáp ứng với các loại thuốc hạ sốt thông thường. Cơ thể người bệnh thường có nhiệt độ rất cao và thường xuyên vượt mốc 40 độ C. Các biểu hiện khác bao gồm tình trạng nôn ói hay chuột rút và đau cơ bắp dữ dội. Khi chuyển sang giai đoạn nặng thì bệnh nhân có thể bị co giật hoặc mê sảng kéo dài. Nếu không được xử trí kịp thời thì sốc nhiệt sẽ gây tổn thương nghiêm trọng đến não và tim. Gan và thận cũng là những cơ quan dễ bị suy chức năng do tác động của nhiệt độ cao. Các rối loạn về điện giải và đông máu có thể dẫn đến suy đa tạng và tử vong.
Việc phân biệt đúng giữa sốc nhiệt và sốt do nhiễm trùng cũng là một kỹ năng cần thiết. Sốt do sốc nhiệt liên quan trực tiếp đến yếu tố môi trường và cường độ vận động của con người. Hệ thống điều hòa nhiệt độ của cơ thể bị tê liệt hoàn toàn trong trạng thái sốc nhiệt này. Người làm việc lâu trong môi trường nhiệt độ cao mà không bảo hộ rất dễ gặp nguy hiểm. Các chỉ số sinh tồn của bệnh nhân sẽ suy giảm rất nhanh nếu không được hạ nhiệt ngay. Việc hiểu rõ các cấp độ tổn thương giúp chúng ta có thái độ ứng phó phù hợp nhất. Sự chủ quan trong việc nhận diện triệu chứng thường dẫn đến những hậu quả đáng tiếc cho sức khỏe. Do đó mọi người cần trang bị kiến thức về các biểu hiện đặc trưng để tự bảo vệ mình. Mỗi cá nhân cần nâng cao ý thức cảnh giác trước những biến đổi khắc nghiệt của thời tiết.
Nguy cơ đối với trẻ nhỏ và quy trình sơ cứu an toàn
Trẻ em là nhóm đối tượng có nguy cơ bị sốc nhiệt cao hơn so với người trưởng thành. Nguyên nhân chính là do cơ chế điều hòa thân nhiệt của trẻ hiện chưa được hoàn chỉnh. Trẻ nhỏ rất dễ bị tăng thân nhiệt đột ngột và mất nước nhanh chóng khi ở ngoài nắng. Mặc dù tỷ lệ nước trong cơ thể cao nhưng khả năng dự trữ của trẻ lại rất kém. Làn da mỏng cùng diện tích bề mặt lớn khiến cơ thể trẻ hấp thụ nhiệt từ môi trường nhiều hơn. Trong khi đó thì khả năng tiết mồ hôi để làm mát lại chưa thực sự hiệu quả như người lớn. Đặc biệt là trẻ nhỏ chưa thể tự nhận biết được cảm giác khát nước để chủ động nghỉ ngơi. Các em hoàn toàn phụ thuộc vào sự chăm sóc và quan sát từ phía phụ huynh hoặc người thân.
Bác sĩ Nguyễn Minh Tiến lưu ý các biểu hiện sốc nhiệt ở trẻ nhỏ có thể kín đáo hơn. Trẻ có thể quấy khóc liên tục hoặc có dấu hiệu bú kém và ngủ li bì bất thường. Những dấu hiệu cảnh báo mạnh hơn bao gồm sốt cao trên 40 độ C và da đỏ nóng. Trẻ có thể rơi vào trạng thái lừ đừ hoặc kích thích quá mức và thở nhanh nôn ói. Tình trạng này thường xảy ra khi trẻ chơi thể thao hoặc vận động mạnh dưới trời nắng nóng. Phụ huynh cần đặc biệt quan tâm khi trẻ có các biểu hiện co giật hoặc rối loạn ý thức. Nguy cơ diễn tiến nặng ở trẻ em xảy ra rất nhanh nếu không được can thiệp sớm. Việc nhận biết sớm các dấu hiệu cảnh báo là chìa khóa để phòng ngừa biến chứng nguy hiểm. Sự an toàn của trẻ phụ thuộc rất nhiều vào sự tinh tế của người chăm sóc.
Khi phát hiện người có dấu hiệu sốc nhiệt thì cần thực hiện quy trình sơ cứu khẩn cấp. Bước đầu tiên là nhanh chóng đưa nạn nhân vào nơi mát và thoáng khí hoặc có điều hòa. Người sơ cứu nên cởi bớt quần áo để cơ thể người bệnh có thể thoát nhiệt dễ dàng. Thực hiện việc lau mát hoặc chườm lạnh tại các vùng như cổ và nách cùng bẹn. Đây là những vị trí có nhiều mạch máu lớn giúp hạ thân nhiệt một cách nhanh chóng nhất. Nếu người bệnh vẫn còn tỉnh táo thì có thể cho uống nước mát hoặc oresol từng ngụm nhỏ. Tuyệt đối không được ép người bệnh uống nước khi họ đang nôn nhiều hoặc lơ mơ. Trong trường hợp co giật thì cần phải đảm bảo đường thở được thông thoáng cho nạn nhân. Mọi thao tác cần được thực hiện một cách nhanh chóng và chính xác để cứu người.
Cơ quan y tế khuyến cáo người lao động cần tuân thủ nghiêm quy trình an toàn lao động. Hãy sử dụng đầy đủ đồ bảo hộ và nghỉ ngơi ngay khi cảm thấy cơ thể mệt mỏi. Việc bổ sung đủ nước và điện giải là yêu cầu bắt buộc khi làm việc lâu dưới nắng. Đối với trẻ em thì phụ huynh nên hạn chế cho ra ngoài từ 10h đến 16h hàng ngày. Nên mặc cho trẻ những loại quần áo thoáng mát và khuyến khích trẻ uống nước thường xuyên. Các hoạt động thể thao nên được bố trí vào khung giờ sáng sớm hoặc lúc chiều muộn. Ngoài ra cần giữ vệ sinh cá nhân và ăn chín uống sôi để phòng ngừa các bệnh khác. Việc tiêm chủng đầy đủ cũng giúp giảm nguy cơ biến chứng khi cơ thể bị suy yếu. Sự chủ động trong phòng ngừa sẽ giúp chúng ta vượt qua mùa nắng nóng an toàn.
Theo: VnExpress
