THANH HÓA — Xã Nam Xuân đang khai thác cảnh quan, văn hóa bản địa để phát triển du lịch cộng đồng, tạo thêm sinh kế cho người dân và từng bước hình thành chuỗi trải nghiệm tại Bản Bút.
- Doanh nghiệp ngừng hoạt động vẫn vướng thủ tục giải thể kéo
- Phát hiện người đàn ông còn mắc lại giữa dòng lũ
- Lý Phong và lệnh truy nã quốc tế được phát đi
Sau sắp xếp đơn vị hành chính, Nam Xuân có diện tích khoảng 131 km², dân số 5.852 người, với cộng đồng người Thái và Mường còn lưu giữ nhiều giá trị văn hóa, phong tục và tri thức bản địa. Trên nền tảng đó, địa phương kết nối Bản Bút với hồ Pha Đay, ruộng bậc thang và Hang Cặp Đớp, hướng tới các sản phẩm du lịch cộng đồng, sinh thái, trải nghiệm văn hóa và nông nghiệp.
Bản Bút bắt đầu hình thành hoạt động du lịch cộng đồng từ năm 2020, ban đầu do một số hộ dân tự cải tạo nhà sàn, tổ chức lưu trú, ăn uống và phục vụ khách. Đến nay, toàn xã có 5 hộ kinh doanh du lịch, trong đó 3 hộ làm homestay với 5 sàn nghỉ cộng đồng, mỗi sàn có sức chứa trên 30 người, cùng một hộ đã đầu tư thêm các phòng nghỉ riêng.
Trong 8 tháng đầu năm 2026, Nam Xuân đón 8.615 lượt khách, gồm 985 lượt khách lưu trú, qua đó tạo việc làm trực tiếp và gián tiếp cho khoảng 40 lao động. Người dân không chỉ cung cấp chỗ nghỉ mà còn phục vụ món ăn truyền thống, tổ chức giao lưu văn nghệ, giới thiệu phong tục và đưa nông sản địa phương vào phục vụ du khách, góp phần tạo thêm đầu ra cho sản phẩm.
Gần 10 ha ruộng bậc thang tại Bản Bút được xác định là nguồn tài nguyên để phát triển trải nghiệm nông nghiệp, trong đó hai mùa lúa mỗi năm có thể tạo điểm nhấn vào thời điểm lúa chín. Hang Cặp Đớp, được giới thiệu trong năm 2026, cũng được xem là sản phẩm bổ trợ cho tuyến Bản Bút – hồ Pha Đay, dù việc khai thác cần được nghiên cứu để bảo đảm an toàn và bảo vệ hệ sinh thái.
Địa phương định hướng xây dựng Bản Bút thành điểm du lịch cộng đồng tiêu biểu của khu vực miền Tây Thanh Hóa, đồng thời phát triển chuỗi Bản Bút – hồ Pha Đay – ruộng bậc thang – Hang Cặp Đớp gắn với văn hóa và ẩm thực Thái. Ông Hoàng Mạnh Hùng, Phó Chủ tịch UBND xã Nam Xuân, cho biết địa phương xác định phát triển du lịch phải gắn với bảo tồn văn hóa và cảnh quan.
“Điều quan trọng là để người dân trực tiếp tham gia và hưởng lợi từ du lịch. Khi mỗi nếp nhà, món ăn, nghề truyền thống hay câu chuyện văn hóa đều có thể trở thành một phần của trải nghiệm, người dân sẽ có thêm động lực gìn giữ những giá trị vốn có của mình”, ông Hùng chia sẻ.
Trong 4 tháng cuối năm, Nam Xuân dự kiến rà soát các hộ có khả năng tham gia du lịch cộng đồng, hướng dẫn nâng cao chất lượng homestay, ăn uống, vệ sinh và đón tiếp; đồng thời nghiên cứu các chương trình trải nghiệm 1 ngày, 2 ngày 1 đêm và 3 ngày 2 đêm để kéo dài thời gian lưu trú. Địa phương cũng tập trung xây dựng trải nghiệm mùa lúa chín, ẩm thực, nghề truyền thống và văn hóa Thái, khảo sát khả năng khai thác Hang Cặp Đớp và kết nối các điểm thành tuyến du lịch hoàn chỉnh.
Tuy nhiên, du lịch Nam Xuân vẫn còn những hạn chế về giao thông, cơ sở lưu trú, dịch vụ và sự đa dạng của sản phẩm, trong khi thời gian lưu trú, mức chi tiêu của du khách chưa cao và nhân lực còn thiếu kỹ năng nghiệp vụ, ngoại ngữ, marketing, ứng dụng công nghệ. Địa phương xác định nâng cấp tuyến đường từ Quốc lộ 15C vào Bản Bút cùng các hạng mục như bãi đỗ xe, điểm đón khách, nhà vệ sinh công cộng, điểm dừng chân, thu gom rác thải và hạ tầng viễn thông là những yêu cầu cần được quan tâm.
Cùng với đầu tư hạ tầng, Nam Xuân mong muốn được hỗ trợ đào tạo nhân lực, quảng bá, kết nối doanh nghiệp lữ hành và hỗ trợ các hộ dân cải tạo nhà sàn, phát triển homestay, dịch vụ. Việc bảo tồn nghề truyền thống, trang phục, tiếng nói, dân ca, dân vũ, ẩm thực và lễ hội cũng được đặt trong định hướng phát triển du lịch, để các giá trị văn hóa địa phương tiếp tục trở thành một phần của sinh kế cộng đồng.
Nguyễn Liên (tổng hợp)
