HÀ NỘI – Các nghiên cứu khoa học cho thấy hình dạng tự nhiên của mái tóc được quyết định ngay từ khi sợi tóc còn hình thành trong nang tóc dưới da đầu, dù nhiều cơ chế liên quan vẫn đang được tiếp tục làm rõ.
- Trung tâm chế biến mới mở hướng đi cho nông sản Tây Nguyên xuất khẩu
- Viettel trở thành đối tác 6G đầu tiên toàn cầu của Qualcomm
- Đối tượng ma túy lao xe vào tổ công tác, thiếu tá biên phòng bị thương
Quá trình tạo tóc bắt đầu từ hàng trăm nghìn nang tóc nằm dưới da đầu, nơi định hình đặc điểm của từng sợi tóc trước khi chúng mọc ra ngoài. Theo các kết quả nghiên cứu được công bố từ năm 2005 đến 2023, hình dạng của nang tóc là yếu tố quyết định chủ yếu khiến tóc mọc thẳng, gợn sóng hay xoăn, đồng thời các nhà khoa học vẫn tiếp tục tìm hiểu ý nghĩa tiến hóa của sự khác biệt này.
Mỗi sợi tóc được hình thành trong một nang tóc rồi phát triển qua lỗ chân lông để xuất hiện trên bề mặt da. Nghiên cứu năm 2005 cho thấy ở người có tóc xoăn, độ cong của sợi tóc đã được định hình ngay từ khi còn nằm trong nang, cho thấy đặc điểm này được “lập trình” từ phần chân tóc.
Nếu nang tóc có cấu trúc thẳng, sợi tóc thường mọc theo phương thẳng. Ngược lại, nang tóc cong sẽ tạo ra những sợi tóc cong, tương tự như một khuôn định hình hình dáng sản phẩm.
Các nghiên cứu gần đây cũng ghi nhận tế bào ở hai bên nang tóc phát triển không đồng đều. Sự khác biệt này làm keratin cùng các thành phần cấu tạo tóc phân bố bất đối xứng, khiến sợi tóc dễ uốn cong hoặc xoắn, trong khi nang tóc của người có tóc thẳng thường cân đối hơn.
Một nghiên cứu tổng quan công bố năm 2019 kết luận rằng thành phần của sợi tóc có ảnh hưởng đến độ dày và kết cấu, nhưng chính hình dạng của nang tóc mới là yếu tố quyết định tóc sẽ thẳng, gợn sóng hay xoăn.
Khi đã mọc khỏi da đầu, sợi tóc giữ nguyên hình dạng được tạo ra trong nang tóc. Vì đặc điểm này mang tính di truyền nên kiểu tóc của một người thường có nhiều nét giống với các thành viên trong gia đình.
Nang tóc là một cấu trúc phức tạp, chứa tế bào gốc, mạch máu và nhiều thành phần khác tham gia vào quá trình hình thành tóc. Sau khi rời khỏi da đầu, sợi tóc gần như chỉ còn là keratin đã chết nên không còn khả năng tự thay đổi hình dạng.
Dù kiểu tóc thường được gắn với từng chủng tộc, nghiên cứu năm 2019 chưa đưa ra kết luận theo hướng đó. Các nhà khoa học cho biết mọi quần thể người đều tồn tại nhiều dạng tóc khác nhau, dù một số kiểu tóc xoăn phổ biến hơn ở những nhóm có nền tảng di truyền nhất định.
Bên cạnh việc tìm hiểu cơ chế hình thành tóc, giới nghiên cứu cũng quan tâm đến nguyên nhân tiến hóa của các dạng nang tóc khác nhau. Một giả thuyết cho rằng mái tóc giúp cơ thể tản nhiệt hiệu quả hơn trong điều kiện môi trường nóng.
Thí nghiệm công bố năm 2023, sử dụng tóc giả trên hình nộm mô phỏng cơ thể người dưới bức xạ nhiệt, cho thấy mọi kiểu tóc đều giúp giảm lượng nhiệt hấp thụ so với khi không có tóc. Trong đó, tóc xoăn mang lại hiệu quả làm mát cao nhất.
Đến nay, nguồn gốc cũng như ý nghĩa tiến hóa của tóc thẳng và tóc xoăn vẫn là chủ đề được các nhà khoa học tiếp tục nghiên cứu.
Nguyễn Liên (tổng hợp)
