Cá là nguồn thực phẩm giàu dinh dưỡng nhưng một số cách chế biến cá gây ung thư như ăn gỏi, ướp muối hay hun khói có thể gây hại. Chuyên gia khuyến cáo người dân cần thận trọng khi lựa chọn phương pháp nấu nướng để bảo vệ sức khỏe bền vững.
- Cảnh báo những thói quen chế biến rau củ gây hại cho sức khỏe
- Mỹ đánh chặn tên lửa của Iran trong bối cảnh xung đột Trung Đông
- Iran đình chỉ đàm phán với Mỹ do chiến sự tại Li Băng
Rủi ro từ thói quen ăn gỏi cá sống và tiêu thụ các loại cá muối
Cá từ lâu được xem là nguồn thực phẩm lành mạnh trong bữa ăn hàng ngày của nhiều gia đình Việt Nam. Thực phẩm này cung cấp protein chất lượng cao, vitamin và axit béo omega-3 rất có lợi cho hệ tim mạch. Tuy nhiên, Viện Nghiên cứu Ung thư Mỹ (AICR) nhấn mạnh rằng không phải món cá nào cũng nên tiêu thụ thường xuyên. Nguy cơ tiềm ẩn đối với sức khỏe thường nằm ở cách bảo quản, xử lý và chế biến thực phẩm sai cách.
Điển hình là món gỏi cá sống, dù tươi ngon nhưng lại tiềm ẩn rủi ro nhiễm ký sinh trùng sán lá gan rất lớn. Khi ấu trùng sán đi vào cơ thể qua thực phẩm chưa chín, chúng gây viêm đường mật mạn tính, dẫn đến ung thư đường mật sau nhiều năm. Thực tế tại Thái Lan cho thấy món cá sống phổ biến khiến tỷ lệ mắc bệnh tăng cao. Người bệnh thường nhiễm sán từ trẻ nhưng biểu hiện ác tính chỉ xuất hiện sau nhiều thập kỷ.
Bên cạnh đó, cá ướp muối kiểu Trung Quốc đã được IARC xếp vào nhóm các tác nhân gây ung thư vòm họng hàng đầu. Quá trình xử lý muối và lên men khiến protein phân hủy thành các amin, phản ứng tạo ra nitrosamine độc hại cho tế bào. Dù không cần loại bỏ hoàn toàn khỏi bữa ăn, nhưng chuyên gia khuyên người dân không nên ăn quá thường xuyên. Bạn cần tuyệt đối tránh các sản phẩm quá mặn, có mùi lạ hoặc dấu hiệu bị ẩm mốc.
Tác hại của cá hun khói và hướng dẫn phương pháp chế biến an toàn
Cá hun khói là món nhắm được nhiều người ưa chuộng nhưng quá trình xử lý khói gỗ có thể tạo ra các hợp chất độc hại. Khi gỗ cháy không hoàn toàn, các hydrocarbon thơm đa vòng (PAHs) hình thành và bám vào bề mặt thực phẩm. Một số chất trong nhóm PAHs này đã được khoa học phân loại là tác nhân gây ung thư ở người. Tiêu thụ lượng lớn các chất này thường xuyên sẽ làm tăng rủi ro cho sức khỏe tổng thể.
Ngoài PAHs, việc xử lý cá ở nhiệt độ cao trong thời gian dài còn tạo ra các hợp chất như nitrosamine và amin dị vòng. Đây là những thành phần hóa học vốn được nhắc đến trong nhiều nghiên cứu y khoa về nguy cơ gây tổn hại cấu trúc tế bào. Do đó, cá hun khói chỉ nên được dùng với khẩu phần nhỏ và không nên xuất hiện thường xuyên trong thực đơn hàng ngày. Người tiêu dùng hãy ưu tiên chọn mua các sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng.
Để đảm bảo an toàn, các chuyên gia khuyến cáo nên ưu tiên cá tươi được nấu chín bằng phương pháp hấp, luộc hoặc kho nhạt. Thay vì lạm dụng cá sống hay đồ muối, việc đa dạng nguồn đạm kết hợp với nhiều rau xanh và ngũ cốc là giải pháp tối ưu. Chế biến cá ở nhiệt độ phù hợp và hạn chế thực phẩm quá mặn sẽ giúp tận dụng tối đa omega-3 mà không lo ngại các tác nhân gây hại tích tụ.
Theo: Báo Dân trí
