Tổ chức Y tế Thế giới xác định sốt xuất huyết Dengue là một trong 10 mối đe dọa sức khỏe toàn cầu và Việt Nam đang là điểm nóng đáng lo ngại khi ghi nhận ca mắc quanh năm, tăng nhanh và biến động mạnh giữa các khu vực.
- Bệnh nhi “vật lộn” với cúm giữa mùa dịch, bác sĩ nhấn mạnh điều ít ai biết
- Thỏa thuận hòa bình Ukraine: Tiến triển mới trong đàm phán
- Mắc bệnh hiểm nghèo, bé trai 6 tuổi giữa lằn ranh sinh tử
Tình hình sốt xuất huyết leo thang và Việt Nam trở thành điểm nóng khu vực
Tại Hội nghị khoa học toàn quốc về sốt xuất huyết Dengue 2025 diễn ra từ ngày 28 đến 29/11 tại TPHCM, các chuyên gia đầu ngành cho biết Việt Nam hiện nằm trong nhóm quốc gia có tỷ lệ mắc sốt xuất huyết cao nhất Đông Nam Á. WHO xếp bệnh này vào danh sách 10 mối đe dọa sức khỏe toàn cầu cần ưu tiên ứng phó, phản ánh mức độ nghiêm trọng và xu hướng lan rộng của dịch.
PGS.TS Nguyễn Vũ Trung, Viện trưởng Viện Pasteur TPHCM, nhận định diễn biến sốt xuất huyết tại Việt Nam ngày càng khó lường, không còn theo mùa như trước đây. Bệnh lưu hành quanh năm và thay đổi giữa các địa phương khiến việc kiểm soát gặp nhiều thách thức. Đây là yếu tố khiến Việt Nam trở thành điểm nóng của bệnh sốt xuất huyết Dengue trên bản đồ thế giới.
Số liệu cho thấy mỗi năm cả nước ghi nhận hơn 100.000 ca mắc. Riêng năm 2022 gần 370.000 trường hợp được báo cáo, mức cao nhất trong lịch sử. Tính từ đầu năm đến hết tháng 10 năm nay, Việt Nam đã ghi nhận hơn 110.500 ca mắc và 23 trường hợp tử vong, cao hơn so với cùng kỳ năm 2024.Đáng chú ý, bệnh không còn tập trung ở một số địa phương mà đã lan rộng toàn quốc. Tỷ lệ mắc thay đổi mạnh theo từng vùng, buộc ngành y tế phải xem xét lại các mô hình dự báo và chiến lược ứng phó hiện nay.
Dịch thay đổi theo hướng phức tạp do khí hậu và đô thị hóa
Theo TS.BS Ngũ Duy Nghĩa, Trưởng khoa Kiểm soát Bệnh truyền nhiễm thuộc Viện Vệ sinh Dịch tễ Trung ương, sốt xuất huyết đang lưu hành tại hầu hết các vùng miền. Khu vực phía Nam chiếm phần lớn số ca mắc, tiếp đến là phía Bắc với xu hướng tăng nhanh trong những năm gần đây.
Một điểm đáng báo động là cơ cấu độ tuổi mắc bệnh đã thay đổi đáng kể. Tại miền Nam, tỷ lệ người bệnh trên 15 tuổi tăng mạnh, từ 18% năm 1999 lên 53% năm 2022. Ở phía Bắc, bệnh nhân chủ yếu là người lớn, và nhiều địa bàn đang chịu thêm gánh nặng mới khi ca bệnh gia tăng.
Các chuyên gia chỉ ra nhiều yếu tố thúc đẩy dịch mở rộng như biến đổi khí hậu, nhiệt độ tăng, lượng mưa lớn và đô thị hóa quá nhanh. Cùng với đó, hoạt động giao thương, vận chuyển hàng hóa liên tục giữa các tỉnh, thành làm tăng tốc độ lan truyền véc tơ. Đây là những nguyên nhân khiến dịch khó kiểm soát dù đã áp dụng nhiều biện pháp phòng bệnh truyền thống.Trong khi đó, các biện pháp bảo vệ nhà ở và bảo vệ cá nhân dù hữu ích nhưng không bền vững vì tác động của môi trường sống và thói quen sinh hoạt. Một số phương án còn có thể làm tăng nguy cơ nếu thực hiện sai cách. Điều này cho thấy cần một chiến lược phòng ngừa rộng hơn và toàn diện hơn.
Hướng tiếp cận mới: Chủ động, tích hợp và áp dụng mô hình dự báo
Các chuyên gia nhận định sốt xuất huyết không chỉ gây bệnh cấp tính mà còn tạo áp lực lớn lên hệ thống y tế, kinh tế gia đình và chất lượng cuộc sống. Khi trẻ em mắc bệnh, việc nghỉ học kéo dài khiến sinh hoạt bị đảo lộn, trong khi cha mẹ cũng phải nghỉ làm để chăm sóc. Việc chưa có thuốc điều trị đặc hiệu càng khiến bệnh trở thành nỗi lo toàn cầu.
PGS.TS Nguyễn Vũ Thượng, Phó Viện trưởng Viện Pasteur TPHCM, cho biết công tác dự báo nhiều năm nay chủ yếu dựa trên quy luật tăng giảm ca bệnh và số liệu giám sát véc tơ. Dù có giá trị tham khảo, những phương pháp này vẫn chưa đáp ứng yêu cầu về độ chính xác, đặc biệt trong bối cảnh khí hậu và dịch tễ thay đổi nhanh.Việc ứng dụng mô hình toán học được đánh giá là hướng đi cần thiết để nâng cao khả năng dự báo.
Các mô hình này có thể phân tích sâu dữ liệu môi trường, sinh học và hành vi sống, từ đó giúp cơ quan chức năng chủ động hơn trong triển khai biện pháp phòng chống.Trong bối cảnh bệnh chưa có thuốc điều trị đặc hiệu và diễn biến ngày càng phức tạp .Theo khuyến cáo của WHO, chiến lược này cần mang tính tích hợp và đồng bộ, gồm kiểm soát véc tơ, giám sát dịch tễ, truyền thông thay đổi hành vi, điều trị dựa trên y học chứng cứ và đặc biệt là dự phòng bằng tiêm chủng. Việc phối hợp chặt chẽ giữa các yếu tố sẽ giúp giảm nguy cơ bùng phát và giảm tỷ lệ ca nặng trong cộng đồng.
Theo: Dân trí
